Knez (1389-1402) i Despot (1402-1427), sin svetog kneza Lazara i knjeginje Milice, rođen je 1377. godine u Kruševcu. Umro je naprasno 1427.godine u Crkvinama kod Mladenovca i sahranjen je u svojoj velelelepnoj zadužbini manastiru Manasiji(Resava).

Posle pogibije velikomučenika kneza Lazara na Kosovu polju,1389.godine Stefan Lazarević postaje knez. Knjeginja Milica, ostavši udova sa dvojicom maloletnih sinova i pet kćeri, preuzima brigu o vođenju države. Da bi se zaštitila od nasrtaja Mađara sa severa, stupa u vazalni odnos sa Turskom i to potvrđuje davanjem sulatanu Bajazitu kćerku Oliveru za ženu.

Godine 1393. veliko stasni knez Stefan Lazarević puni 16. godina i njegova majka, knjeginja Milica, predaje mu, u vremenu punom nedaća, ostatak srpskih zemalja na upravljanje i brigu, a ona se povlači u svoju zadužbinu Ljubostinju.

Priznavši vrhovnu vlast sultana Bajazita, knez Stefan Lazarević učestvuje u bitkama na Rovinama 1395.god.,kod Nikopolja 1396.u bosanskom pohodu1399. i u Angorskoj bitci 1402.godine.

Po povratku iz Carigrada, gde je 1402.dobija titulu despot, posle carskog najviše vizantijsko dostojanstvo, sačekuje ga na Kosovu kod Tripolja i napada sestrić Ðurađ Branković.

Iz tog sukoba despot Stefan izlazi kao pobednik.

Godine 1403.despot Stefan Lazarević prelazi u Beograd i odlučuje da u njemu stoluje. O Beogradu kazuje:"Došavši, nađoh najkrasnije mesto od davnine, preveliki grad Beograd , koji je po slučaju razrušen i zapusteo, sazidah ga i prosvetih presvetoj Bogomateri."

Godine 1408. despotov mlađu brat Vuk Lazarević, uz koga su setrići Brankovići, obraća se sultanu Sulejmanu za pomoć protiv Stefana. Posle dugih i kravavih borbi Vuk Lazarević i sestrić Lazar Branković ginu 1410.godine, sultan Sulejman 1411.god., a Grgur Branković umire kao monah Gerasije. Preživeli su samo Ðurađ Braknović i despot Stefan Lazarević. Njih je uspela da izmiri 1412.god. Marija Branković, starija sestra despota Stefana Lazarevića i majka Ðurađa Brankovića.

Pošto despot Stefan nije imao dece, proglasio je 1426.godine, na saboru u Srebrenici kod Stragara, sestrića Ðurđa Brankovica za svok naslednika.

Despot Stefan je 1413. porazio sultana Musu ispod Vitose, i od novog sultana Mehmeda prvog dobio Srebrenicu u Bosni i oblast između Sofije i Niša.

Balša III, sin Jelene Balšić i despotov sestrić, dolazi u Srbiju i ujaku despotu Stefanu predaje na upravu Zetu. Tako se, u prvoj četvrtini XV veka, ujedinjuju stare srpske oblasti kojima su valdali despot Stefan Lazarević, Ðurađ Branković i Balša III.

Ratnik po dužnosti, viteški obučavan, izuzetno hrabar i vešt u komandovanju, a po opredeljenju pesnik, širokog obrazovanja i uglađenih manira, bio je jedan od najuglednijih od dvadesetčetvorice ritera Zmajevog reda, veoma poštovan i uvažen među evrpskom vlastelom.

Imao je ogromnu biblioteku, u kojoj je, osim blagoslovenskih i poučnih tekstova bio filozofskih spisa i knjiga iz istorije i poezije. Njegova zadužbina, manastir Manasija bila je umetničko stecište slikara, pisaca, pesnika, pripovedača, gde je nastala i čuvena Resavka prepisivačka skola.

Citao je i pisao na staroslovenskom, prevodio sa grčkog, a sasvim je izvesno da je vladao i latinskim jezikom.

Svoje književno stvaralstvo despot Stefan Lazarević začinje po povratku iz Angore. Njegov prvi sačuvan tekst je Pohvalno slovo Knezu Lazaru, napisan 1403./4.godine i govore o Vidovdanu u Vazneseinjskoj crkvi u Ravanici. Drugi sačuvani tekst je iz 1404. godine.To je natpis na mramornom stubu na Kosovu. (ovde možete procitati taj tekst)

Najznačajniji despotov književni rad, Slovo Ljubavi, poetska poslanica verovatno upućena bratu Vuku Lazareviću kao poziv na pomirenje, jedan je od najlepsih tekstova srpske književnosti, napisan 1409.godine. Ukupno ima deset strofa čiji inicijali daju akrostih Slovoljubve.

Godine 1412.da bi dao značaj rudarstvu i podržao njegov razvoj despot Stefan je izdao zakon o rudnicima.

Srpska pravoslavna crkva slavi Svetog Stefana Lazarevića, despota srpskog, na dan prvog avgusta (19.jula), zajedno sa njegovom Svetom majkom knjeginjom Milicom- monahinjom Evgenijom (Velikoshimnicom Jefrosimijom).

Preuzeto sa: http://bs.wikipedia.org/wiki/Stefan_Lazarevi%C4%87